Alimenty nie są płacone w całości. Gdzie można to zgłosić?

7 października, 2025

Niepełne alimenty to problem, z którym mierzy się wielu rodziców w Polsce. Brak środków uderza bezpośrednio w potrzeby dziecka i destabilizuje budżet rodziny. Prawo przewiduje narzędzia, które pomogą Ci wyegzekwować świadczenie w należnej wysokości. Zobacz, gdzie zgłosić uchybienia w tej sytuacji oraz jakie konsekwencje grożą za opóźnienia! 

Jak trzeba płacić alimenty?

Obowiązek alimentacyjny wynika z wyroku sądu, ugody zawartej przed sądem albo innym organem (np. przed mediatorem i zatwierdzonej przez sąd).

Świadczenie powinno być płacone:

• w pełnej wysokości,
• w terminach określonych w orzeczeniu. 

Ważne! Częściowe wpłaty nie zwalniają z odpowiedzialności za pozostałą część zobowiązania i egzekucji alimentów. Obowiązany i tak bowiem uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego np. w wyroku.

Rodzic musi dostosować swoje wydatki tak, aby w pierwszej kolejności zaspokoić podstawowe potrzeby dziecka i być w stanie płacić alimenty, określone co do wysokości np. orzeczeniem sądu.

Jeżeli sytuacja finansowa np. ojca czy matki uległa istotnej zmianie, mogą oni wnioskować do sądu o obniżenie alimentów. Do czasu zmiany orzeczenia muszą jednak płacić dotychczasową kwotę. 

Świadczenia tego typu mają charakter uprzywilejowany i zgodnie z prawem – a konkretnie z art. 87 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy – oraz z normami procesowymi powinny być regulowane przed innymi potrąceniami. 

Dłużnik, matka czy ojciec, nie może jednostronnie zmniejszać alimentów, nawet jeśli sporadycznie wspiera dziecko w innej formie. Co więcej, każda przekazana przez nich wpłata powinna być możliwa do udokumentowania, najlepiej przelewem z tytułem zawierającym miesiąc i sygnaturę sprawy. 

Gdzie zgłosić problem z egzekwowaniem zaległych alimentów?

Pierwszym krokiem może być wystosowanie wezwanie do zalegającego z płatnościami. Kolejnym powinno być złożenie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego. Podmiot ten może prowadzić egzekucję z:

• wynagrodzenia,
• rachunku bankowego,
• zwrotu podatku,
• ruchomości,
• innych składników majątku.

Wnioskodawca powinien wskazać znane źródła dochodu i majątku dłużnika, aby przyspieszyć działania komornika. Gdy egzekucja jest bezskuteczna (np. ze względu na brak dochodu) można wystąpić o świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego. Wypłata z Funduszu nie zwalnia jednak dłużnika z obowiązków regulowania świadczeń. Państwo przejmuje w tej sytuacji roszczenie (gdy są spełnione wymogi m.in. co do wysokości zadłużenie) i nadal dochodzi należności. 

Uwaga! Jeśli rodzic zobowiązany nie płaci, można wystąpić o alimenty od dziadków zgodnie z zasadami odpowiedzialności dalszej. 

Alimenty nie płacone w całości a bazy dłużników i konsekwencje karne 

W określonych sytuacjach pomocne bywa złożenie wniosku o wpis dłużnika do Krajowego Rejestru Zadłużonych lub do biur informacji gospodarczej. Utrudnia on zaciąganie zobowiązań i motywuje do uregulowania zaległości.

Jeżeli obowiązany wyzbywa się majątku, można rozważyć skargę pauliańską, na podstawie kodeksu cywilnego, aby uznać czynność prawną za bezskuteczną wobec uprawnionego. 

Postępowanie karne wobec zobowiązanych, którzy uchylają się od płacenia alimentów 

W przypadku uporczywego uchylania się od obowiązku płacenia alimentów na dziecko należy złożyć zawiadomienie o przestępstwie z art. 209 Kodeksu karnego. Kieruje się je do prokuratury lub na policję, załączając dowody wysokości i wymagalności świadczenia oraz zestawienie zaległości. 

Ważne! Niepełne płatności mogą spełniać znamiona czynu, gdy suma zaległości równa się wysokości co najmniej 3 świadczeń okresowych. W takich sytuacjach warto skontaktować się z adwokatem i podjąć dalsze czynności. 

Skutki prawne przestępstwa niealimentacji dla dłużnika alimentacyjnego 

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego zgodnie z kodeksem karnym jest zagrożone:

• grzywną, 
• karą ograniczenia wolności, 
• karą pozbawienia wolności do lat 2. 

Zaległość stanowiąca równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych jest jedną z podstaw do wymierzenia odpowiedzialności karnej za długi alimentacyjne. 

Jeżeli niepłacenie naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, sprawcy grozi kara do dwóch lat pozbawienia wolności. Postępowanie karne wobec tego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, może skutkować także zobowiązaniem do naprawienia szkody i podjęcia spłaty zaległości. 

Czy sąd może odstąpić od kary ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności wobec dłużnika alimentacyjnego? 

Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa – niepłacący alimentów – uiści w całości zaległe alimenty (chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary także w tej sytuacji). 

Gdy alimenty nie są płacone w całości i na czas, reaguj natychmiast, bo szybkie działania zwiększają szanse na skuteczną egzekucję. Osobie, która uchyla się od obowiązku płacenia świadczenia, grożą poważne kary za niepłacenie alimentów – finansowe, wizerunkowe i prawne. 

Źródło

• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141
• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970880553