Gdzie wymienić uszkodzony banknot EURO lub PLN w Polsce?

Opublikowano: 24 lipca, 2026 | Zaktualizowano: 27 lipca, 2026

Uszkodzony banknot nie musi od razu prowadzić do straty pieniędzy. Jeśli jest naderwany, poplamiony albo brakuje mu fragmentu, w wielu przypadkach nadal możesz go wymienić. Sprawdź, gdzie zanieść zniszczone pieniądze i kiedy dostaniesz pełną wartość środków.

Najważniejsze informacje

• Uszkodzony banknot PLN można wymienić w banku, jeśli da się rozpoznać jego nominał i zachowało się co najmniej 45% pierwotnej powierzchni. Pełną wartość otrzymasz m.in. wtedy, gdy zachowało się co najmniej 75% banknotu w jednym fragmencie, a przy 45-75% powierzchni przysługuje połowa nominału.
• Banknoty lub monety euro wymieniają co do zasady banki centralne krajów strefy euro, a nie polskie banki komercyjne.
• Podejrzanych, mocno poplamionych lub nietypowo odbarwionych środków płatniczych nie warto przyjmować ani próbować nimi płacić – najlepiej przekazać je do sprawdzenia w banku lub na policji.

Zasady wymiany uszkodzonych banknotów i monet (PLN i euro)

Zgodnie z ustawą o Narodowym Banku Polskim uszkodzony banknot PLN możesz wymienić w kasie każdego banku działającego w Polsce, o ile da się odczytać jego nominał i zachowało się co najmniej 45% jego powierzchni. Jeśli chodzi o banknoty euro, obowiązują inne zasady – ich wymiany dokonują banki centralne krajów strefy euro. Jakie szczegóły o wymianie pieniędzy warto znać? 

Szczegółowe informacje dotyczące wymiany PLN 

To, ile pieniędzy otrzymasz za zniszczony banknot, zależy przede wszystkim od tego, jaka część jego pierwotnej powierzchni została zachowana.

• 100% wartości nominalnej – gdy banknot zachował całą powierzchnię, ale jest zabrudzony, poplamiony, odbarwiony albo ma trwały napis, nadruk czy rysunek.
• 100% wartości nominalnej – gdy banknot został przerwany na dwie części, ale oba fragmenty pochodzą z tego samego egzemplarza i razem tworzą całość.
• 100% wartości nominalnej – gdy zachowało się co najmniej 75% powierzchni banknotu w jednym fragmencie.
• 50% wartości nominalnej – gdy pozostało od 45% do 75% powierzchni banknotu.
• Brak zwrotu – gdy zachowało się mniej niż 45% powierzchni banknotu.

Zgodnie z zarządzeniem prezesa Narodowego Banku Polskiego wymianie mogą podlegać również uszkodzone monety oraz ich elementy, czyli rdzeń i pierścień. Dotyczy to m.in. monet mechanicznie uszkodzonych, wytartych, skorodowanych, odbarwionych albo oznaczonych trwałym napisem czy rysunkiem.

Wymiana zużytych i uszkodzonych banknotów w banku krok po kroku 

W większości przypadków, aby wymienić banknoty na nowe, wystarczy udać się do kasy banku i przejść przez kilka etapów. Jak to zrobić krok po kroku? 

• Zabierz uszkodzony banknot do banku. Nie musisz wcześniej go sklejać ani poprawiać we własnym zakresie.
• Wypełnij krótki wniosek. Pracownik może poprosić Cię o podanie imienia, nazwiska, adresu i złożenie podpisu.
• Poczekaj na ocenę banknotu. Pracownik sprawdzi, jaka część jego powierzchni się zachowała i czy przysługuje Ci np. 50% czy 100% wartości.
• Odbierz pieniądze od razu lub poczekaj na ekspertyzę. Jeśli banknot nie budzi wątpliwości, wymiana nastąpi na miejscu. Przy mocno zniszczonych lub podejrzanych banknotach sprawa może trafić do NBP.

Pamiętaj! Nie próbuj płacić podejrzanym banknotem. Jeśli masz wątpliwości co do jego autentyczności, zgłoś się do banku albo na policję. W przeciwnym razie możesz się narazić nawet na odpowiedzialność karną. Warto też wiedzieć, że nie musisz przyjmować uszkodzonego banknotu podczas zakupów. Jeśli kasjer chce Ci taki wydać, możesz poprosić o inny egzemplarz.

Gdzie można dokonać wymiany uszkodzonego banknotu PLN? Czy bank PKO dokonuje wymiany? 

Uszkodzony banknot PLN można wymienić w oddziale Narodowego Banku Polskiego lub w kasie dowolnego banku działającego w Polsce. Taką wymianę powinien przeprowadzić również PKO Bank Polski – najlepiej udać się do placówki prowadzącej obsługę gotówkową. Banki są zobowiązane do przyjmowania uszkodzonych znaków pieniężnych na zasadach określonych przez Prezesa NBP.

Regulacje w sprawie szczegółowych zasad i trybu wymiany uszkodzonych banknotów euro i innych walut 

Warunki wymiany banknotów euro reguluje decyzja Europejskiego Banku Centralnego z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie nominałów, parametrów, reprodukcji, wymiany i wycofywania banknotów euro (EBC/2013/10).

Ogólne zasady są bardzo zbliżone do wymiany złotych. Należy pamiętać o następujących kwestiach:

• wymienić można wyłącznie banknot, który zachował powyżej 50% pierwotnej powierzchni (jeśli jest to 50% lub mniej, jego posiadacz musi udowodnić, że pozostała część została zniszczona);
• na wymieniającym – w razie istnienia wątpliwości – ciąży obowiązek udowodnienia autentyczności banknotów, tytułu prawnego do dysponowania nimi, przedstawienia okoliczności powstania uszkodzeń (np. poplamienia tuszem); 
• wymieniane są tylko banknoty, które zostały uszkodzone przypadkowo lub celowo, ale wymieniający działał w dobrej wierze (co nierzadko sam musi udowodnić);
• banknoty uszkodzone w niewielkim stopniu, te z dopisanymi adnotacjami, liczbami czy wyrazami, z zasady nie są uważane za uszkodzone celowo;
• jeśli bank uzna, że właściciel banknotów zniszczył je celowo, to zatrzymuje je u siebie, by nie wróciły na rynek (przestają być prawnym środkiem płatniczym) lub ich właściciel nie podjął próby wymiany ich na nieuszkodzone w innym kraju.

Opłata za banknoty uszkodzone przez urządzenia zabezpieczające przed kradzieżą wynosi 10 eurocentów od banknotu i jest pobierana tylko w przypadku wymiany co najmniej 100 uszkodzonych egzemplarzy. Bank nie zażąda jej uiszczenia w przypadku, gdy pieniądze zostały uszkodzone w związku z działalnością przestępczą.

Unikaj „podejrzanych” banknotów euro 

Zważywszy na kłopoty związane z wymianą euro, trzeba unikać przyjmowania uszkodzonych banknotów w tej walucie. Zwłaszcza poplamionych tuszem, z nieregularnymi plamami w kolorach zielonym, fioletowym, niebieskim, czerwonym czy czarnym, intensywniejszymi przy brzegach banknotu. Mogą to być bowiem zabrudzenia powstałe po działaniu urządzeń zabezpieczających pieniądze przed kradzieżą. Niekiedy przestępcy usiłują wywabić plamy, stosując środki chemiczne, co prowadzi na ogół do wybielenia banknotu, zmiany jego kolorystyki. Dla własnego spokoju lepiej odmówić przyjęcia takiego znaku pieniężnego od sprzedawcy, do czego ma się pełne prawo.

Podkreślmy, że zgodnie z zasadami obowiązującymi w strefie EURO banknot zabarwiony przez urządzenie antykradzieżowe wymieniany jest na nowy tylko na wniosek pierwotnego posiadacza będącego ofiarą przestępstwa, w wyniku którego powstało zabarwienie.

Jak wygląda wymiana w przypadku innych walut? 

Możliwości wymiany czy „odsprzedaży” w Polsce banknotów i monet innych krajów są bardzo ograniczone. Nie jest to dopuszczalne w żadnym polskim banku, NBP czy w placówce dyplomatycznej kraju, którego uszkodzoną walutą się dysponuje. Najpewniejszym rozwiązaniem problemu byłoby udanie się do danego państwa i kontakt z tamtejszym bankiem centralnym.

W Internecie można znaleźć ogłoszenia firm, które oferują skup zagranicznych banknotów wycofanych z obiegu oraz tych nadal będących prawnym środkiem płatniczym, ale uszkodzonych. Zgodnie z deklaracjami zawartymi na stronach internetowych, w zależności od stopnia uszkodzenia i waluty, dysponujący takim banknotem może otrzymać określony procent wartości nominalnej euro, funtów brytyjskich, franków szwajcarskich czy dolarów amerykańskich.

Zgodnie z prawem, w tym z zarządzeniem prezesa NBP, wymiana uszkodzonych banknotów w Polsce jest możliwa w Narodowym Banku Polskim (w centrali NBP) oraz bankach komercyjnych, takich jak np. PKO BP, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów. W przypadku banknotów euro czy innej waluty wymiany można dokonać np. w banku centralnym kraju strefy euro, przy czym istnieją dodatkowe restrykcje dotyczące akceptowalnych uszkodzeń.